Άρθρο στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - Δημόσιοι χώροι

Άρθρο στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ  -  Δημόσιοι χώροι

13-9-2008

Η ορολογία ποικίλλει, αλλά η απειλή είναι όλο και πιο ισχυρή…Όπως και να τους αποκαλέσουμε, άχτιστους, αδόμητους, ελεύθερους, κοινόχρηστους, δημόσιους…υπάρχουν στις πόλεις μας, ιδιαίτερα στην Αθήνα πολύτιμοι από κάθε άπψη χώροι που συρρικνώνονται συνεχώς, συστηματικά και μόνιμα ή και συγκυριακά, αλλά τόσο τακτικά που το αποτέλεσμα καταντάει περίπου το ίδιο. Αφαιρούνται δηλαδή από το συλλογικό απόθεμα της πόλης ή αν θέλετε από το συλλογικό κεφάλαιο της, και «αξιοποιούνται» με την πλήρη έννοια του όρου, αποκτούν τιμή, αποδίδουν ιδιωτικό όφελος ή εισόδημα και αποκλείονται από την γενική χρήση. Πρόκειται για μια παρα πολύ παλιά ιστορία, κάτι σαν «πρωταρχική συσσώευση κεφαλαίου, που συνεχίζεται κυρίως αμέσως μετά την ανεξαρτησία του νέου ελληνικού κράτους. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι κάπως έτσι χτίστηκαν όλες οι πόλεις στον κόσμο, με λιγότερους ή περισσότερους περιορισμούς και προδιαγραφές που να εξασφαλίζουν την ύπαρξη και ανάπτυξη αστικών υποδομών, λειτουργικότητα για το τώρα και προοπτικές για το μέλλον. Στην Ελλάδα επικράτησε περισσότερο η ατομική και δημόσια αυθαιρεσία, ένα ισχυρός κατσαπλιαδισμός, που μάλιστα …εκδημοκρατίζεται, μετέχει δηλαδή ένας αυξανόμενος αριθμός «φορέων» που «αξιοποιούν» ένα βολικό προς τούτο νομικό πλαίσιο, αντιφατικούς και συχνά διεφθαρμένους ελεγκτικούς μηχανισμούς και από μια περιορισμένη αίσθηση κοινωνικής ευθύνης. Στα κλασικά αυθαίρετα προστίθενται καταλήψεις πλατειών, πεζοδρομίων, χώρων στάθμευσης, αλλά και επίσημες «παραχωρήσεις» για χρήση πεζοδρόμων και άλλων «φιλέτων» της πόλης για αλλεπάλληλες εκθέσεις προϊόντων, αθλητικών εκδηλώσεων, πολιτικών ή «πολιτιστικών προτάσεων», χωρίς πολλές πολλές επιφυλάξεις ή προφυλάξεις που να εξασφαλίζουν τουλάχιστον την αποκατάσταση της προτέρας κατάστασης, την έστω και στοιχειώδη διατήρηση της περιοχής που δίδεται ακόμα και για προσωρινή χρήση. Με τη μόνιμη κατάργηση του ελεύθερου χώρου, το κακό είναι εμφανές και μετρήσιμο : η Αθήνα είναι αναλογικά η τελευταία πρωτεύουσα της Ευρώπης σε αδόμητους ή σε πράσινους χώρους. Αλλά και όταν η χρήση φαίνεται προσωρινή ή αντιστρεπτή ( παραχώρηση δημόσιων εκτάσεων για «προσωρινή» χρήση, τεράστια επέκταση του εμπορευματικού χώρου των περιπτέρων, μετατροπή πάρκων, όπως το Ζάππειο, σε πάρκιν…) και πάλι το ελεύθερο και το δημόσιο συρρικνώνεται όλο και περισσότερο μέχρι , δια της διολισθήσεως και της παραμυθίας των πολιτών, να καταλήξει σε μόνιμο παραμερισμό του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα «ολυμπιακά» έργα που επρόκειτο να είναι λυόμενα και προσωρινά. Και ίσως από κει θα έπρεπε να αρχίσει μια αντίστροφη πορεία : να γκρεμιστούν τα περισσότερα, όπως προβλεπόταν αρχικά, είναι κάτι που εξαρτάται από Κράτος…Όπως και από το Κράτος και τα διάφορα Χωροταξικά, Ρυθμιστικά και Πολεοδομικά του σχέδια εξαρτάται η καθιέρωση της απλής και καθόλου εξτρεμιστικής αρχής ότι δεν επιτρέπεται σε καμιά περίπτωση δόμηση εκτός σχεδίου και ότι όποιος δημόσιος ή ιδιωτικός οργανισμός θέλει να κτίσει ό,τιδήποτε , έστω και ευαγές, να μην μπορεί να το κάνει αν δεν ….γκρεμίσει πρώτα ισοδύναμα κτίσματα…

Μιχάλης Παπαγιαννάκης

Leave a Reply