Η ΛΑΙΚΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Η ΛΑΙΚΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΝΟΕΜΒΡΗΣ 2008

 Από τις παρεμβάσεις που φιλοξένησε το Βήμα σχετικά με τους θεσμούς, στην προοπτική μιας γενικότερης ανασυγκρότησης του πολιτικού συστήματος, προβάλλονται τα πιο σημαντικά ζητήματα του τρόπου ανάδειξης, συγκρότησης και λειτουργίας της πολιτικής εξουσίας στη χώρα, ζητήματα εξαιρετικά επίκαιρα αυτήν την περίοδο όπου αναδύονται στο φως της δημοσιότητας και της πολιτικής αντιπαράθεσης όλες οι σχετικές αδυναμίες και «κακοτεχνίες», ακόμα και ανησυχητικά αδιέξοδα. Ένα σύντομο και συνοπτικό σχόλιο είναι νομίζω χρήσιμο να επικεντρωθεί σε κάποια σημεία κλειδιά που να ανοίγουν και κάποιες δυνατότητες προτάσεων για το άμεσο μέλλον. 

Στη συγκεκριμένη συγκυρία, κλειδί για το άνοιγμα νέων προοπτικών είναι νομίζω η αλλαγή, η σταθερότητα και η λαϊκή νομιμοποίηση του εκλογικού συστήματος. Το ισχύον σύστημα έχει φτάσει στα άκρα της όποιας αποδοτικότητας του : ούτε τα όποια «θετικά» του δικομματισμού δεν εξασφαλίζει πια, ούτε πείθει για τις δυνατότητες του αντιπροσωπευτικότητας και ανανέωσης, κάθε άλλο. Είναι γενικότερα αποδεκτό ότι πρέπει να πάμε προς σύστημα που να βασίζεται και στην προβολή των πολιτικών θέσεων αλλά και στη συμβολή του καθενός υποψηφίου άσχετα από τα γενικά κομματικά και άλλα οικογενειακά ή «διαπλεκόμενα» εφόδια του, και βέβαια άσχετα από κάποια εξωπολιτική οικονομική επιφάνεια. Αυτό σημαίνει μονοεδρικές περιφέρειες με μια δόση λίστας (για την προώθηση νέων στελεχών από την κοινωνία, χωρίς την απαραίτητη «προϋπηρεσία»…), το δε σύνολο να καταλήγει σε μιαν αναλογική εκπροσώπηση των δυνάμεων και σε κίνητρα για συγκλίσεις, αν αποδεικνύονται αναγκαίες, στη διακυβέρνηση. Κάτι σαν το λεγόμενο «γερμανικό» .

Απαραίτητο συμπλήρωμα πρέπει να είναι μια συμφωνημένη σειρά μέτρων που να ρίχνουν δραματικά το κόστος της πολιτικής εκστρατείας, με απαγορεύσεις και κίνητρα για όλους ώστε να μην δικαιολογείται κριτική για διακρίσεις : απαγόρευση γιγαντοαφισών και μεγάλων δημόσιων συγκεντρώσεων και κινητοποιήσεων και μεταφορών ψηφοφόρων με χρηματικό κόστος, ελεγχόμενο πλαφόν σε δαπάνες κομμάτων και υποψηφίων, δημοσιότητα των χορηγών και πλαφόν στις χορηγίες. Αντίθετα σημαίνει δωρεάν διάθεση δημόσιων χώρων σε όλους ( στάδια, αυλές σχολείων και άλλων δημόσιων χώρων…), ισότιμη και δωρεάν πρόσβαση σε ορισμένο ραδιοτηλεοπτικό χρόνο και αυστηρή επαλήθευση της ισοτιμίας από ένα ισχυρό ΕΡΣ (βλ.πχ. Γαλλία), καθώς και αυστηρές κυρώσεις για τις όποιες παραβάσεις

Τέτοιες αλλαγές έχουν σημαντικές πιθανότητες να χαλαρώσουν την πίεση στην πολιτική να αναζητήσει, και μάλιστα σε σκληρό ανταγωνισμό, υπερβολική αρωγή και σφιχτότερο εναγκαλισμό με το πολιτικό, φανερό ή αδιαφανές, χρήμα. Θα είναι ισχυρότερο το κίνητρο να επιδιώξει να κερδίσει τους πολίτες με άλλους τρόπους που να ανταποκρίνονται και στις τάσεις ή διαθέσεις τους για άμεση συμμετοχή σε τοπική κλίμακα ή ειδικευμένους χώρους παρέμβασης (αυτοδιοίκηση, περιβαλλοντικές ΜΚΟ, καταναλωτών, προστασίας δικαιωμάτων…) με τους πιο πρόσφορους τρόπους, λαϊκές συνελεύσεις, τοπικά δημοψηφίσματα, παράλληλους και άτυπους θεσμούς…

Και βέβαια να εργαστεί ώστε να εμπεδωθεί σε αυτούς τους πολίτες αίσθημα εμπιστοσύνης στη λειτουργία του συνόλου, ασφάλειας και προστασίας απέναντι στις κεντρικές κρατικές εξουσίες που έτσι κι αλλιώς και κοινωνικά και τεχνολογικά ενισχύονται σχεδόν ανεξέλεγκτα. Η πρωτοβουλία για τέτοιες εξελίξεις ανήκει κυρίως στην ίδια την πολιτική εξουσία κάτω από τη γενική πίεση και διεκδίκηση των πολιτών, που ωστόσο δεν έχουν τη δυνατότητα να επεξεργαστούν αυθορμήτως τους αναγκαίους και αποτελεσματικούς θεσμούς και παρεμβάσεις όπως π.χ. γνήσια εθνικού επιπέδου δημοψηφίσματα, μεταρρύθμιση του καθεστώτος των ΜΜΕ, λειτουργία Ανεξάρτητων Αρχών. Εδώ καλούνται να δοκιμαστούν θεσμικά και κυρίως πολιτικά η πείρα και οι πολιτικές κατευθύνσεις των πολιτικών δυνάμεων του συστήματος. Δεν παραμερίζονται ούτε αυτές ούτε η γενική πολιτική λειτουργία της κοινωνίας ούτε μπαίνουν σε παρακμή, ίσα ίσα…Καλούνται όμως να δημιουργήσουν σε ένα ανανεωμένο πολιτικό και κοινωνικό πεδίο, για πολίτες με διαφοροποιημένες προσδοκίες και επιδιώξεις.

Ίσως με αυτές τις πρώτες σκέψεις να ξαναρχίσει η διακοπείσα αναζήτηση του βαθύτερου νοήματος της μεταρρύθμισης και του εκσυγχρονισμού…

Leave a Reply